14 stycznia, 2026

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba autoimmunologiczna, która prowadzi do postępującego uszkodzenia stawów, bólu i ograniczenia sprawności ruchowej. Choć leczenie farmakologiczne odgrywa bardzo ważną rolę w kontrolowaniu stanu zapalnego, współpraca z fizjoterapeutą jest jednym z kluczowych elementów skutecznej terapii RZS. Odpowiednio dobrana fizjoterapia pozwala nie tylko zmniejszyć dolegliwości, ale także spowolnić rozwój choroby i poprawić jakość życia pacjenta.

Czym jest reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)?

RZS to przewlekła choroba zapalna, która najczęściej dotyka drobnych stawów rąk i stóp, ale może obejmować również kolana, barki, biodra czy kręgosłup. Charakterystyczne objawy to:

poranna sztywność stawów,
ból i obrzęk,
ograniczenie ruchomości,
uczucie zmęczenia,
postępujące deformacje stawów.

Choroba ma przebieg falujący – okresy zaostrzeń przeplatają się z remisją, dlatego leczenie musi być elastyczne i kompleksowe.

Dlaczego sama farmakoterapia to za mało?

Leki stosowane w RZS zmniejszają stan zapalny i spowalniają procesy destrukcyjne, jednak nie przywracają prawidłowej funkcji stawów i mięśni. Bez odpowiedniego ruchu i terapii fizycznej dochodzi do:

osłabienia mięśni,
utraty zakresu ruchu,
pogłębiania sztywności stawów,
zaburzeń postawy,
zwiększonego ryzyka niepełnosprawności.

Dlatego fizjoterapia jest niezbędnym uzupełnieniem leczenia farmakologicznego.

Rola fizjoterapeuty w leczeniu RZS

🔹 1. Indywidualna ocena funkcjonalna

Fizjoterapeuta ocenia:

zakres ruchu w stawach,
siłę mięśni,
poziom bólu,
obecność obrzęków,
sposób poruszania się i wykonywania codziennych czynności.

Na tej podstawie tworzy indywidualny plan terapii, dostosowany do aktualnego stadium choroby.

🔹 2. Redukcja bólu i sztywności

W zależności od fazy RZS fizjoterapia może obejmować:

delikatne mobilizacje stawów,
terapię tkanek miękkich,
ćwiczenia rozciągające,
techniki przeciwbólowe (np. kinesiotaping).

Regularna terapia pomaga zmniejszyć poranną sztywność i poprawić komfort ruchu.

🔹 3. Utrzymanie i poprawa zakresu ruchu

Bez ruchu stawy szybko tracą elastyczność. Fizjoterapeuta dobiera bezpieczne ćwiczenia, które:

zapobiegają przykurczom,
utrzymują funkcję stawów,
poprawiają płynność ruchu.

To kluczowe dla zachowania samodzielności pacjenta.

4. Wzmacnianie mięśni i stabilizacja stawów

Silne mięśnie odciążają chore stawy. Fizjoterapia w RZS skupia się na:

wzmacnianiu mięśni okołostawowych,
poprawie stabilizacji,
nauce prawidłowych wzorców ruchowych.

Dzięki temu zmniejsza się ryzyko przeciążeń i dalszych uszkodzeń.

5. Edukacja pacjenta

Współpraca z fizjoterapeutą to także nauka:

bezpiecznego wykonywania codziennych czynności,
ergonomii pracy i odpoczynku,
planowania aktywności w okresach remisji i zaostrzeń,
właściwego doboru ćwiczeń do aktualnego stanu zdrowia.

Edukacja jest jednym z najważniejszych elementów skutecznego leczenia RZS.

Fizjoterapia w okresie remisji i zaostrzeń

Fizjoterapia w RZS jest dynamiczna i zmienia się wraz z przebiegiem choroby:

w okresie zaostrzenia – terapia jest delikatna, skupiona na zmniejszeniu bólu i obrzęku,
w okresie remisji – intensywniejsze ćwiczenia wzmacniające i poprawiające sprawność.

Stała współpraca z fizjoterapeutą pozwala odpowiednio reagować na zmiany w przebiegu choroby.

Korzyści płynące ze współpracy z fizjoterapeutą w RZS

Regularna fizjoterapia pozwala:

zmniejszyć ból i sztywność stawów,
poprawić sprawność ruchową,
spowolnić postęp choroby,
zmniejszyć ryzyko deformacji,
poprawić jakość życia i samodzielność,
zwiększyć świadomość własnego ciała i możliwości.

Reumatoidalne zapalenie stawów to choroba wymagająca kompleksowego podejścia. Farmakoterapia kontroluje stan zapalny, ale to fizjoterapia pozwala zachować sprawność, ruchomość i niezależność. Regularna współpraca z fizjoterapeutą jest kluczowa, aby skutecznie zarządzać chorobą, reagować na jej zmienny przebieg i poprawić codzienne funkcjonowanie.

Jeśli chorujesz na RZS – fizjoterapia nie jest dodatkiem do leczenia. Jest jego fundamentem.

Jak prowadzić terapie skoliozy u dzieci?

Skolioza, czyli boczne skrzywienie kręgosłupa, objawia się nieprawidłowym wygięciem linii kręgosłupa, wymuszającym nieprawidłową postawę i napięcie mięśniowe, prowadząc do postępującej deformacji trzonów kręgowych. Skolioza najczęściej ujawnia się u dzieci w okolicach dziesiątego roku życia, może być jednak diagnozowana wcześniej, nawet już w łonie matki.

Rodzaje skoliozy u dzieci

Rodzaj terapii skoliozy będzie różnił się w zależności od jej typu oraz pochodzenia. Najczęściej występuje młodzieżowa skolioza idiopatyczna, której przyczyna powstania jest nieznana. Ten typ skoliozy charakteryzuje się widocznym skrzywieniem bocznym, zazwyczaj w odcinku piersiowym kręgosłupa, kształcie „C” lub „S”. Szacuje się, że większość przypadków diagnozy idiopatycznej diagnozuje się 10 a 12 rokiem życia dziecka.

Istnieją także rodzaje skoliozy, które są wrodzone lub wynikają z rozwoju innego schorzenia. Do tej grupy należą skolioza nerwowo-mięśniowa, występująca u dzieci z chorobami nerwowo-mięśniowymi takimi jak porażenie mózgowe, rozszczep kręgosłupa albo dystrofia mięśniowa. Wrodzona skolioza może być też powiązana ze zniekształceniem kręgów.

Jakie terapie skoliozy u dzieci? Metody nieoperacyjne leczenia skoliozy

Większość przypadków skoliozy u dzieci da się leczyć nieoperacyjnie, za pomocą fizykoterapii, ortez lub gorsetu gipsowego.

W przypadku niewielkiego skrzywienia kręgosłupa, fizykoterapia pomaga wzmocnić mięśnie pleców dziecka oraz poprawić jego postawę i poczucie równowagi. Wczesna fizjoterapia pozwala na uniknięcie bólu i zwyrodnień kręgosłupa w przyszłości.

Jeśli skolioza jest umiarkowana lub ciężka i istnieje prawdopodobieństwo jej pogłębienia, lekarz może zalecić noszenie zdejmowanej ortezy pleców, zapobiegającej pogorszeniu się skoliozy. Jeśli jednak skrzywienie kręgosłupa zdiagnozuje się u niemowląt i małych dzieci, częściej stosuje się specjalny, oddychający gips otaczający tułów, który tymczasowo wzmacnia kręgosłup i nie dopuszcza do dalszego rozwoju deformacji.

Warto wspomnieć, że skolioza może być przyczyną powstania stanu zapalnego oraz bólu kręgosłupa. W takim przypadku stosuje się sterydowe zastrzyki zewnątrzoponowe. Wykonywać je może jedynie specjalista, tak wiec ten sposób leczenia wiąże się z regularnymi wizytami w gabinecie. Przed zrobieniem zastrzyku lekarz znieczula dziecko, a następnie umieszcza igłę w przestrzeni zewnątrzoponowej w kręgosłupie. Zastrzyk nie działa od razu, jednak przynosi ulgę w ciągu kilku dni, ułatwiając dziecku normalne funkcjonowanie.

Chirurgiczne leczenie skoliozy

Gdy prowadzenie terapii niechirurgicznych nie daje efektów, może być konieczna operacja leczenia skoliozy. Wykonuje je się w znieczuleniu ogólnym, a po wyjściu ze szpitala dziecko najprawdopodobniej będzie musiało uczęszczać na fizykoterapię. Dokładne procedury związane z zabiegiem chirurgicznym różnią się w zależności od rodzaju i stopnia pogłębienia skoliozy.

Operacje skoliozy bez usztywnienia kręgosłupa wykonuje się w Polsce od 2019 roku. Podczas procedury chirurdzy uzyskują dostęp do kręgosłupa przez kilka małych nacięć zamiast jednego większego, którego używało się w starszych metodach operacji skoliozy. Następnie przyczepia się specjalną nić do kilku kręgów i mocno ją naciąga. Napięcie z uwięzi prostuje kręgosłup. Takie podejście może zapobiec późniejszej operacji usztywnienia kręgosłupa.

W Polsce częściej jednak stosuje się leczenie chirurgiczne polegające na korekcie skrzywienia za pomocą śrub, prętów i implantów. Tego typu operacje są bardziej inwazyjne – wymagają odseparowania mięśni od kręgosłupa (dojście tylne) lub usunięcie jednego żebra (dojście przednie). Prócz usztywnienia kręgosłupa koniecznie jest też częściowe usunięcie tkanki kości i stawów, aby kręgi mogły się ponowne zrosnąć w nowej, prawidłowej pozycji.